żywokost lekarski

Żywokost lekarski nie tylko w pielęgnacji skóry

Żywokost lekarski, należący do rodziny roślin Boraginaceae, posiada bardzo długą tradycję stosowania w leczeniu dolegliwości dermatologicznych, a także bólu kręgosłupa i leczenia złamań kości. Również dzisiaj wraca się często do tego wspaniałego zioła, które od wieków ceniono w medycynie ludowej.

Żywokost lekarski to bardzo popularne w medycynie ludowej zioło, które wykorzystywano do leczenia chorób skóry, złamań kości oraz zwichnięć stawów. Najbardziej popularne są dwa gatunki tej rośliny S. asperum (żywokost kłujący) i S. uplandicum (żywokost rosyjski), które zawierają bardzo wysokie poziomy echimidiny, będącej jedną z bardziej silnych alkaloidów. Poznajmy najważniejsze właściwości, zastosowania i zagrożenia stosowania żywokostu lekarskiego.

Ogólna charakterystyka żywokostu lekarskiego

Żywokost lekarski rośnie obecnie we wszystkich umiarkowanych regionach świata, w tym w Europie, zachodniej Azji, Ameryce Północnej i Australii. Zioło to jest byliną, która dorasta do ok. jednego metra, tworząc gęste liście oraz różowe lub fioletowe kwiaty. Rozwija się w wilgotnych, bagnistych miejscach, jej korzenie mogą dochodzić nawet do kilku metrów, dzięki czemu może mieć lepszy dostęp do wody i cennych minerałów. Liście i kwitnące wierzchołki są zbierane latem. Korzeń zbiera się wiosną i jesienią, kiedy poziom alantoiny jest najwyższy.

Historia wykorzystywania żywokostu

W czasach starożytnych, kąpiele z żywokostem były popularne przed ślubem, w celu naprawienia błony dziewiczej panny młodej, a tym samym przywrócenia dziewictwa.

Od ok. 400 rpne, greccy lekarze wykorzystali żywokost lekarski do zatrzymywania krwawienia, leczenia problemów z oskrzelami, a także do leczenia ran i rehabilitacji złamanych kości.

Podczas irlandzkiego głodu ziemniaczanego w 1840 roku, Anglik Henry Doubleday nabrał przekonania, że ​​świat może być pozbawiony głodu i cierpienia, dzięki wykorzystaniu właśnie żywokostu. Założył organizację charytatywną na badania upraw tej rośliny i wykorzystania jej właściwości. Do dziś nadal publikuje się broszury i książki na temat żywokostu.

W wielu regionach świata żywokost lekarski wykorzystywany jest do leczenia ran i innych dolegliwości, począwszy od uporczywych owrzodzeń po złamane kości.

Kluczowe działania żywokostu lekarskiego

  • zapobieganie stanom zapalnym,
  • proliferacja komórek,
  • łagodzenie podrażnień,
  • gojenie ran, kości i chrząstek.

Kluczowe składniki aktywne żywokostu lekarskiego

  • alantoina – aż do 4,7%, głównie w kwitnących wierzchołkach rośliny,
  • inulina,
  • śluz – 29% głównie fruktany,
  • składniki odżywcze – wapń, potas, fosfor, witamin A, B12, C, białka,
  • kwasy fenolowe, m.in. kwas rozmarynowy,
  • saponiny steroidowe,
  • toksyczne alkaloidy, w tym pyrrolizidines.

Podstawowe lecznicze składniki żywokostu

Wśród składników czynnych żywokostu jest alantoina, będąca substancją pobudzającą wzrost nowych komórek, a także kwas rozmarynowy, który ma działanie przeciwzapalne. Z kolei śluz jest substancją żywicowatą, która łagodzi podrażnienia tkanek.

Alantoiny przyśpieszają regenerację kości, chrząstek i komórek mięśniowych. Korzenie żywokostu zawierają około dwa razy tyle allantoiny, co liście. Farmaceuci mogą dodać alantoinę do maściach i kremów, dla zwiększenia właściwości leczniczych dla skóry.

Lecznicze działanie żywokostu

Okłady wykonane ze świeżych liści żywokostu stosuje się do pielęgnacji szorstkiej skóry, bólów stawów, owrzodzeń, oparzeń, skaleczeń, skręceń i zmniejszania obrzęków wokół złamań. Można je również stosować na drobne pęknięcia kości, np. żeber, które nie byłyby nie były leczone w inny sposób.

  • Okłady z korzenia żywokostu sporządzane ze mielonego proszku, do którego dodaje się niewielką ilość wody, a następnie miesza do powstania pasty, która może być używana na oporne rany i krwawiące hemoroidy.
  • Kremy żywokostowe są wykorzystywane do rehabilitacji kości i uszkodzeń mięśni, w tym choroby zwyrodnieniowej stawów.
  • Olej z żywokostu jest używany na artretyczne zmiany stawów, stłuczenia, skręcenia i inne urazy.
  • Nalewki z korzenia żywokostu stosuje się do leczenia trądziku.
  • Maści z liści żywokostu są używane na siniaki i zadrapania.

Więcej informacji o leczniczym działaniu ostropestu można znaleźć w serwisie olej.edu.pl. Polecamy lekturę!

Tradycyjne zastosowania żywokostu lekarskiego

Liście żywokostu lekarskiego mogą być suszone, rozdrabniane i zmieszane z wodą, olejem, lub miąższem aloesu, w celu wytworzenia maści lub pasty, które mogą być użyte zewnętrznie w celu aktywacji gojenia chorób skóry, zmniejszenia stanów zapalnych i infekcji. Zmiażdżone zioło stosowane jest do leczenia poszkodowanej kończyny, po urazach załamania lub zwichnięcia. Zawarta w żywokoście alantoina jest wchłaniana przez skórę i umożliwia szybszą rehabilitację. Przygotowywany z niego kompres stosowany był często bezpośrednio do skręconą kostka, co pozwalało znacząco zmniejszyć skutki obrażenia.

Balsam lub roztwór z żywokostu lekarskiego przygotowywano przez zanurzenie liści zioła w gorącej, ale nie wrzącej wodzie, a następnie stosowano go na różnego typu otarcia w celu łagodzenia podrażnień.

Suszone korzenie mogą być mielone i rozpuszczane się w gorącej wodzie w celu wytworzenia śluzu, które był pomocny w leczeniu wrzodów skórnych, jak również otwartych odleżyn, opornych na inne formy leczenia. Mimo, że korzeń ma podobne właściwości jak liście, to wydaje się być bardziej silny w działaniu, dlatego lepiej nadaje się do leczenia owrzodzeń żylaków.

Połączenie tanin i śluzu żywokostu pomaga łagodzić siniaki i zadrapania

Liście żywokostu lekarskiego stosowane zewnętrznie mogą być użyteczne w przypadku owrzodzeń skóry, gojenia przewlekłych odleżyn i innych problemów dermatologicznych. Mogą również przyśpieszać gojenie drobnych oparzeń, egzemy, łuszczycy, łagodzić ukąszenia pszczół i innych insektów, a także w leczeniu infekcji gronkowca skóry oraz grzybicy stóp. Okład z żywokostu może być wykonany ze świeżo posiekanych liści i stosowany bezpośrednio na ranę, a następnie przykryty cienką warstwą bandaża. Taki zabieg powinien być powtarzany codziennie, a rana oczyszczona wodą i łagodnym mydłem. Obszar ten może być najpierw oczyszczony z użyciem nadtlenku wodoru, jeśli obecna jest infekcja.

Zastrzeżenia i przestrogi

Zastosowanie żywokostu lekarskiego jest w wielu krajach ograniczone, w szczególności w Australii, Nowej Zelandii, Kanadzie i Niemczech, głównie z powodu zawartości toksycznych alkaloidów pirolizydynowych. Związki te mają bardzo negatywny wpływ na wątrobę, nawet gdy żywokost stosowany jest zewnętrznie. Jednakże, nie jest do końca jasne, czy są one toksyczne w kontekście całej rośliny, czy tylko ich wybranych części. W niektórych częściach rośliny obecność alkaloidów jest śladowa, jak również nie stwierdzono ich obecności w próbkach suchych części nadziemnych.

Najwyższe stężenia alkaloidów pirolizydynowych obserwuje się w korzeniu rośliny, gdzie można ich znaleźć prawie dwukrotnie więcej niż w częściach naziemnych. Z tego powodu korzystanie z korzenia w sposób doustny nie jest zalecane. Należy zauważyć, że szwedzcy naukowcy ustalili, że alkaloidy te są niszczone podczas dokonywania wywaru z części zielonych żywokostu. Niepokojące objawy mogą nie pokazać się nawet przez kilka miesięcy po użyciu, jednak uszkodzenie wątroby może wystąpić już w ciągu tygodnia. Liście żywokostu powodowały również raka u zwierząt doświadczalnych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie będzie publikowany. Pola z imieniem oraz email są wymagane.